Elektrody EKG – rodzaje, zastosowanie i jak dobrać odpowiednie elektrody?

Elektrody EKG umożliwiają odbiór sygnału elektrycznego z powierzchni ciała pacjenta i przekazanie go przez przewód pacjenta do elektrokardiografu, rejestratora Holtera lub monitora pacjenta. W zależności od rodzaju badania stosuje się między innymi elektrody przyssawkowe, kończynowe oraz jednorazowe elektrody samoprzylepne.

Dobór elektrody powinien uwzględniać nie tylko jej rozmiar czy sposób mocowania, ale również rodzaj badania, czas rejestracji, przewód pacjenta oraz typ złącza. Inne rozwiązanie może być wygodne przy krótkim spoczynkowym EKG, inne podczas próby wysiłkowej, a jeszcze inne przy wielogodzinnym monitorowaniu Holterem.

Najważniejsze informacje

• do spoczynkowego EKG stosuje się często elektrody przyssawkowe i kończynowe albo odpowiednio dobrane elektrody jednorazowe,
• 6 elektrod przedsercowych odpowiada pozycjom V1–V6,
• w klasycznym badaniu stosuje się również 4 punkty kończynowe,
• elektrody jednorazowe są zwykle samoprzylepne i mogą wykorzystywać złącze Snap,
• wielorazowe przyssawki i klipsy często współpracują z przewodami zakończonymi bananem 4 mm,
• przewód z bananem 4 mm może wymagać adaptera do elektrody Snap,
• do Holtera i prób wysiłkowych dobiera się elektrody odpowiednie do dłuższego kontaktu, ruchu i warunków badania,
• jakość zapisu zależy nie tylko od elektrody, ale także od przygotowania skóry, stanu przewodów i sposobu wykonania badania.

Chcesz częściej widzieć poradniki EKG24 w Google?

Dodaj EKG24 jako preferowane źródło, aby częściej widzieć nasze poradniki o sprzęcie medycznym w wynikach Google.

Dodaj EKG24 w Google

Co to są elektrody EKG?

Elektrody EKG są elementami kontaktującymi się ze skórą pacjenta. Odbierają niewielkie różnice potencjałów elektrycznych związane z pracą serca, a następnie przekazują sygnał do urządzenia rejestrującego.

Sama elektroda nie interpretuje zapisu. Jest jednym z elementów całego toru pomiarowego obejmującego:

1. skórę pacjenta,
2. elektrodę,
3. przewód pacjenta,
4. aparat EKG lub inne urządzenie rejestrujące,
5. oprogramowanie i ocenę zapisu przez personel medyczny.

Jeżeli którykolwiek z tych elementów nie działa prawidłowo, zapis może zawierać zakłócenia lub artefakty.

Jakie są rodzaje elektrod EKG?

Elektrody można podzielić przede wszystkim według sposobu mocowania, użytkowania oraz rodzaju badania, do którego są przeznaczone.

Elektrody przyssawkowe EKG

Elektrody przyssawkowe, nazywane również elektrodami przedsercowymi, są wielorazowymi elektrodami stosowanymi przede wszystkim podczas spoczynkowego EKG.

Standardowy komplet obejmuje sześć elektrod odpowiadających pozycjom V1–V6. Umieszcza się je na klatce piersiowej zgodnie z zasadami wykonywania badania.

Zobacz elektrody przyssawkowe EKG dla dorosłych.

Elektrody kończynowe EKG

Elektrody kończynowe mają najczęściej postać wielorazowych klipsów. W standardowym badaniu stosuje się cztery elektrody związane z prawą i lewą kończyną górną oraz prawą i lewą kończyną dolną.

W popularnym standardzie IEC spotyka się oznaczenia:

• czerwony – prawa kończyna górna,
• żółty – lewa kończyna górna,
• zielony – lewa kończyna dolna,
• czarny – prawa kończyna dolna.

Na świecie stosowane są różne systemy kolorystyczne, dlatego należy kierować się oznaczeniami konkretnego przewodu i systemu EKG.

Zobacz elektrody kończynowe EKG.

Elektrody jednorazowe EKG

Elektrody jednorazowe EKG są zazwyczaj samoprzylepne i posiadają fabrycznie przygotowaną warstwę przewodzącą. Po zakończeniu użytkowania nie są stosowane ponownie u kolejnego pacjenta.

W zależności od konkretnego modelu mogą być wykorzystywane podczas:

• spoczynkowego EKG,
• prób wysiłkowych,
• monitorowania pacjenta,
• badań Holtera EKG.

Przykładem są jednorazowe elektrody EKG Kendall H92SG wyposażone w zatrzask Snap.

Elektrody blaszkowe i pasy piersiowe

W wybranych systemach EKG stosuje się również wielorazowe elektrody blaszkowe umieszczane w pasach piersiowych.

Zobacz pas piersiowy do EKG.

Elektrody jednorazowe czy wielorazowe – które wybrać?

Nie ma jednego rodzaju elektrody najlepszego dla każdej placówki. Oba rozwiązania mają inne zastosowania.

W praktyce wiele placówek korzysta z obu systemów, dobierając typ elektrody do rodzaju wykonywanego badania.

Dlaczego 12-odprowadzeniowe EKG wykorzystuje 10 elektrod?

To jedno z najczęściej mylonych zagadnień związanych z EKG. 12 odprowadzeń nie oznacza zastosowania 12 elektrod.

W standardowym badaniu wykorzystuje się:

• 6 elektrod przedsercowych – V1, V2, V3, V4, V5 i V6,
• 4 punkty elektrodowe związane z kończynami.

Na podstawie sygnałów z tych punktów aparat tworzy 12 standardowych odprowadzeń EKG.

Co oznacza banan 4 mm w EKG?

Banan 4 mm to popularny rodzaj zakończenia przewodu pacjenta stosowany w wielu aparatach EKG.

Może współpracować bezpośrednio z kompatybilnymi:

• elektrodami przyssawkowymi,
• elektrodami kończynowymi,
• adapterami do elektrod jednorazowych.

Przy wyborze nie należy kierować się wyłącznie marką aparatu. Najważniejsze jest sprawdzenie rzeczywistego typu zakończenia przewodu pacjenta.

Co oznacza złącze Snap w elektrodach EKG?

Snap to zatrzaskowy sposób połączenia często wykorzystywany w elektrodach jednorazowych.

Końcówkę przewodu lub adaptera zatrzaskuje się na metalowym elemencie znajdującym się w centralnej części elektrody.

Przykładem elektrod z takim złączem są Kendall H92SG.

Jak podłączyć elektrodę Snap do kabla z bananem 4 mm?

Jeżeli aparat wykorzystuje klasyczny przewód zakończony bananem 4 mm, a placówka chce stosować elektrody jednorazowe Snap, potrzebny może być odpowiedni adapter.

Schemat połączenia wygląda wtedy następująco:

przewód pacjenta → banan 4 mm → adapter → elektroda Snap

Odpowiednie łączniki do jednorazowych elektrod EKG mogą pozwolić na wykorzystanie istniejącego przewodu bez konieczności wymiany całego kabla pacjenta.

Jakie elektrody do spoczynkowego EKG?

Do klasycznego spoczynkowego badania często wykorzystuje się wielorazowy zestaw:

• 6 elektrod przyssawkowych V1–V6,
• 4 elektrod kończynowych.

Alternatywnie możliwe jest zastosowanie odpowiednio dobranych elektrod jednorazowych, jeżeli używany przewód pacjenta i sposób wykonywania badania są do tego przystosowane.

Jakie elektrody do Holtera EKG?

W przypadku Holtera EKG elektrody pozostają na skórze zdecydowanie dłużej niż podczas krótkiego zapisu spoczynkowego.

Przy ich wyborze warto uwzględnić:

• przeznaczenie do dłuższego monitorowania,
• trwałość przylegania,
• komfort pacjenta,
• kontakt podczas normalnej aktywności pacjenta,
• zgodność z przewodem rejestratora.

Nie każda elektroda jednorazowa musi być odpowiednim wyborem do wielogodzinnego monitorowania.

Jakie elektrody do próby wysiłkowej?

Podczas próby wysiłkowej pacjent porusza się i zwykle intensywniej poci, dlatego wymagania wobec elektrody są inne niż przy krótkim spoczynkowym EKG.

Znaczenie mają przede wszystkim:

• dobra przyczepność do skóry,
• odpowiednie przygotowanie miejsca aplikacji,
• odciążenie przewodów,
• przeznaczenie elektrody do warunków konkretnego badania.

W tego rodzaju badaniach często wykorzystuje się odpowiednio dobrane elektrody jednorazowe samoprzylepne.

Zobacz także systemy wysiłkowe EKG.

Elektrody EKG do monitorowania pacjenta

W monitorowaniu pacjenta elektrody mogą pozostawać na skórze przez dłuższy czas.

Przy wyborze znaczenie mają:

• czas monitorowania,
• rodzaj skóry pacjenta,
• częstotliwość wymiany,
• zgodność z przewodem monitora,
• przeznaczenie konkretnego modelu elektrody.

Elektrody EKG dla dzieci

W pediatrii szczególne znaczenie ma wielkość elektrody. Mniejsza powierzchnia klatki piersiowej może utrudniać właściwe rozmieszczenie standardowych przyssawek przeznaczonych dla dorosłych.

Dlatego dostępne są między innymi:

• mniejsze elektrody przyssawkowe pediatryczne,
• jednorazowe elektrody pediatryczne,
• produkty przeznaczone do monitorowania najmłodszych pacjentów.

Rozmiar i typ elektrody należy dobrać do przeznaczenia produktu oraz rodzaju wykonywanego badania.

Jak przygotować skórę przed przyklejeniem elektrod?

Prawidłowy kontakt ze skórą ma istotne znaczenie dla jakości rejestrowanego sygnału.

Przed założeniem elektrod skóra powinna być:

• czysta,
• sucha,
• bez warstwy tłustych kosmetyków,
• odpowiednio przygotowana w miejscu mocowania.

Jeżeli gęste owłosienie utrudnia prawidłowe przyleganie elektrody, może być potrzebne miejscowe skrócenie włosów.

Więcej na ten temat przeczytasz w poradniku Czy trzeba golić klatkę przed EKG i Holterem?.

Czy do elektrod EKG trzeba stosować żel?

To zależy od rodzaju elektrody.

Elektrody jednorazowe często posiadają fabrycznie naniesioną warstwę przewodzącą i nie wymagają dodawania osobnego żelu.

Elektrody wielorazowe mogą wymagać użycia odpowiedniego preparatu przewodzącego zgodnie z instrukcją konkretnego produktu.

Nie należy nakładać dodatkowego żelu na elektrodę jednorazową posiadającą gotową warstwę przewodzącą, jeśli producent tego nie przewiduje.

Dlaczego zapis EKG ma zakłócenia mimo nowych elektrod?

Nowa elektroda nie gwarantuje automatycznie prawidłowego zapisu. Artefakty mogą pochodzić z różnych elementów toru pomiarowego.

Do częstych przyczyn należą:

• ruch pacjenta,
• drżenie mięśni,
• nieprawidłowe przygotowanie skóry,
• odklejająca się elektroda,
• naprężenie przewodu,
• uszkodzony kabel pacjenta,
• luźne złącze Snap lub banan 4 mm,
• nieprawidłowe rozmieszczenie elektrod,
• zakłócenia elektryczne,
• ustawienia aparatu.

W przypadku problemów warto sprawdzić cały tor pomiarowy – od kontaktu elektrody ze skórą aż po przewód i aparat.

Czy elektrody EKG można stosować ponownie?

To zależy od rodzaju produktu.

Elektrody oznaczone jako jednorazowe nie powinny być ponownie stosowane.

Przyssawki i klipsy kończynowe są natomiast rozwiązaniami wielorazowymi i powinny być czyszczone oraz dezynfekowane zgodnie z instrukcją producenta.

Jak dobrać elektrody do aparatu EKG?

Przed zakupem warto odpowiedzieć na kilka pytań:

1. Jakiego rodzaju badanie będzie wykonywane?
2. Czy potrzebne są elektrody jednorazowe czy wielorazowe?
3. Jak zakończony jest przewód pacjenta?
4. Czy wykorzystuje banan 4 mm, Snap czy inne złącze?
5. Jak długo elektroda będzie pozostawała na skórze?
6. Czy badanie odbywa się w spoczynku czy podczas ruchu?
7. Czy potrzebna jest wersja pediatryczna lub przeznaczona do szczególnego rodzaju monitorowania?

Sama marka aparatu EKG nie wystarcza do dobrania właściwej elektrody. Ten sam producent może stosować różne przewody i konfiguracje.

Jakie elektrody wybrać do konkretnego zastosowania?

Gdzie kupić elektrody EKG?

W EKG24 znajdziesz elektrody EKG przeznaczone do różnych sposobów wykonywania badań.

Sprawdź między innymi:

• elektrody przyssawkowe przedsercowe V1–V6,
• elektrody kończynowe klipsowe,
• jednorazowe elektrody EKG Kendall H92SG,
• łączniki banan 4 mm / Snap,
• pas piersiowy do EKG.

Przy kompletowaniu całego stanowiska zobacz również akcesoria EKG oraz aparaty EKG.

Najczęściej zadawane pytania o elektrody EKG

Jakie elektrody stosuje się do EKG?

Do spoczynkowego EKG często stosuje się elektrody przyssawkowe i kończynowe albo odpowiednio dobrane elektrody jednorazowe samoprzylepne.

Ile elektrod potrzeba do standardowego EKG?

Standardowe 12-odprowadzeniowe EKG wykorzystuje 10 punktów elektrodowych – 6 przedsercowych oraz 4 związane z kończynami.

Dlaczego 10 elektrod daje 12 odprowadzeń?

Odprowadzenia są określonym sposobem prezentowania różnic potencjałów pomiędzy punktami pomiarowymi. Liczba odprowadzeń nie odpowiada więc bezpośrednio liczbie elektrod.

Czym różnią się elektrody przyssawkowe od kończynowych?

Przyssawkowe umieszcza się przede wszystkim na klatce piersiowej w pozycjach V1–V6, natomiast elektrody kończynowe są związane z punktami pomiarowymi na kończynach.

Czy elektrody EKG są jednorazowe?

Nie wszystkie. Dostępne są zarówno jednorazowe elektrody samoprzylepne, jak i wielorazowe przyssawki oraz klipsy.

Co oznacza Snap?

Snap to zatrzaskowe złącze stosowane w wielu jednorazowych elektrodach EKG.

Co oznacza banan 4 mm?

To popularny typ zakończenia przewodu pacjenta stosowany między innymi z wielorazowymi elektrodami przyssawkowymi i kończynowymi.

Czy elektroda Snap pasuje do kabla banan 4 mm?

Nie bezpośrednio. Zwykle potrzebny jest odpowiedni adapter pomiędzy przewodem a elektrodą.

Czy elektrody do Holtera są takie same jak do zwykłego EKG?

Nie zawsze. Przy Holterze szczególne znaczenie ma przeznaczenie elektrody do dłuższego monitorowania, trwałość przylegania oraz komfort pacjenta.

Czy do próby wysiłkowej można użyć dowolnej elektrody?

Nie. Należy wybierać elektrody odpowiednie do warunków badania oraz przeznaczenia określonego przez producenta.

Czy trzeba golić klatkę piersiową przed EKG?

Nie zawsze. Jeżeli owłosienie utrudnia prawidłowe przyleganie elektrody, miejscowe skrócenie włosów może poprawić kontakt ze skórą.

Czy złe elektrody mogą powodować artefakty?

Nieprawidłowe przyleganie lub zużycie elektrody może pogorszyć jakość sygnału, ale artefakty mogą być także związane z ruchem pacjenta, przewodami, przygotowaniem skóry lub innymi elementami toru pomiarowego.

Co warto zapamiętać?

• Elektrody EKG mogą być jednorazowe lub wielorazowe.
• Przyssawki wykorzystuje się przede wszystkim jako elektrody przedsercowe V1–V6.
• Klipsy są typowym rozwiązaniem dla elektrod kończynowych.
• Standardowe 12-odprowadzeniowe EKG wykorzystuje 10 elektrod.
• Elektrody jednorazowe często wykorzystują zatrzask Snap.
• Wielorazowe elektrody często współpracują z przewodami zakończonymi bananem 4 mm.
• Do połączenia banana 4 mm z elektrodą Snap może być potrzebny adapter.
• Elektrody do Holtera i prób wysiłkowych należy dobierać do czasu i warunków badania.
• Jakość zapisu zależy także od prawidłowego przygotowania skóry, stanu przewodów i rozmieszczenia elektrod.