KTG – co to jest, jak wygląda badanie i co pokazuje zapis KTG?

KTG, czyli kardiotokografia, to metoda monitorowania wykorzystywana w opiece nad kobietą w ciąży i podczas porodu. Badanie pozwala jednocześnie rejestrować czynność serca płodu oraz aktywność skurczową macicy. Dzięki temu personel medyczny może obserwować zmiany tych parametrów w czasie i oceniać zapis w odniesieniu do sytuacji klinicznej.

Samo badanie jest nieinwazyjne. Najczęściej na brzuchu ciężarnej umieszcza się dwa czujniki połączone z aparatem KTG. Jeden monitoruje czynność serca płodu, drugi rejestruje aktywność skurczową macicy.

Co dokładnie pokazuje KTG, jak długo trwa badanie, kiedy się je wykonuje i jak wygląda zapis? Poniżej wyjaśniamy najważniejsze zagadnienia krok po kroku.

Najważniejsze informacje o badaniu KTG

• KTG oznacza kardiotokografię.
• Badanie umożliwia jednoczesne monitorowanie czynności serca płodu i aktywności skurczowej macicy.
• Najczęściej wykonywane jest za pomocą dwóch czujników umieszczonych na brzuchu ciężarnej.
• Badanie może trwać od kilkudziesięciu minut do znacznie dłużej – zależnie od wskazania i sytuacji klinicznej.
• Sam wygląd pojedynczego fragmentu zapisu nie powinien być interpretowany bez uwzględnienia całego obrazu klinicznego.
• KTG może być wykonywane zarówno przed porodem, jak i podczas porodu, ale wskazania oraz sposób monitorowania mogą się różnić.

Chcesz częściej widzieć poradniki EKG24 w Google?

Dodaj EKG24 jako preferowane źródło, aby częściej widzieć nasze poradniki o sprzęcie medycznym w wynikach Google.

Dodaj EKG24 w Google

Co to jest KTG?

Kardiotokografia (KTG) jest metodą elektronicznego monitorowania, która umożliwia jednoczesną rejestrację czynności serca płodu oraz aktywności skurczowej macicy.

Nazwa pochodzi od połączenia dwóch elementów badania:

• kardio – odnoszącego się do czynności serca,
• toko – odnoszącego się do czynności skurczowej macicy.

Aparat używany do wykonywania badania nazywany jest kardiotokografem lub aparatem KTG.

W zależności od urządzenia i organizacji pracy zapis może być drukowany na papierze, prezentowany na ekranie oraz zapisywany elektronicznie.

Co mierzy KTG?

Podstawowe badanie KTG obejmuje dwa równolegle rejestrowane sygnały.

1. Czynność serca płodu

Jeden z czujników rejestruje czynność serca płodu. W przypadku typowego monitorowania zewnętrznego wykorzystuje się w tym celu przetwornik ultradźwiękowy umieszczony na brzuchu ciężarnej.

Na zapisie można następnie obserwować między innymi podstawową częstość czynności serca płodu oraz jej zmiany w czasie.

2. Aktywność skurczowa macicy

Drugi czujnik, określany często jako TOCO, służy do zewnętrznego monitorowania aktywności skurczowej macicy.

Pozwala zobaczyć występowanie i częstotliwość skurczów oraz zestawić je w czasie ze zmianami czynności serca płodu.

Jak wygląda badanie KTG?

Podczas standardowego zewnętrznego badania KTG ciężarna znajduje się w pozycji zaleconej przez personel, a na jej brzuchu umieszczane są czujniki mocowane za pomocą elastycznych pasów.

Najczęściej wykorzystywane są:

• czujnik ultradźwiękowy monitorujący czynność serca płodu,
• czujnik TOCO rejestrujący czynność skurczową macicy.

Personel dobiera położenie czujników tak, aby uzyskać możliwie czytelny zapis. W trakcie badania pozycja czujnika może wymagać korekty, na przykład w związku ze zmianą pozycji płodu lub ruchem pacjentki.

W niektórych systemach możliwe jest również zaznaczanie ruchów płodu za pomocą odpowiedniego przycisku lub funkcji urządzenia.

Ile trwa KTG?

Nie ma jednej długości badania KTG właściwej dla każdej sytuacji.

W przypadku monitorowania przedporodowego zapis może trwać kilkadziesiąt minut. W materiałach szpitalnych spotyka się przykładowo monitorowanie trwające około 20–60 minut, jednak czas może zostać wydłużony, jeśli wymaga tego sytuacja kliniczna.

Podczas porodu ciągłe monitorowanie KTG może natomiast być prowadzone znacznie dłużej.

Dlatego na pytanie „ile trwa KTG?” nie powinno odpowiadać się jedną sztywną liczbą. Czas zależy między innymi od powodu wykonania badania, jakości uzyskanego zapisu, etapu ciąży lub porodu oraz decyzji personelu medycznego.

KTG w ciąży – kiedy wykonuje się badanie?

KTG nie jest badaniem, które w każdej ciąży musi być wykonywane w identycznym momencie i według jednego schematu.

Monitorowanie może zostać wykorzystane między innymi wtedy, gdy personel medyczny chce dokładniej ocenić stan płodu lub gdy występują określone wskazania kliniczne.

Przykładem sytuacji, w której może być wykonywana ocena czynności serca płodu za pomocą KTG, jest zgłoszenie zmniejszonej aktywności ruchowej płodu w odpowiednim okresie ciąży. O tym, czy badanie jest potrzebne oraz jak długo powinno trwać, decyduje jednak personel medyczny na podstawie całej sytuacji klinicznej.

KTG podczas porodu

Kardiotokografia jest również stosowana podczas porodu.

Monitorowanie umożliwia obserwowanie zmian czynności serca płodu w czasie oraz ich związku ze skurczami macicy.

Nie każda rodząca musi być jednak monitorowana w identyczny sposób. W zależności od sytuacji może być stosowane okresowe osłuchiwanie czynności serca płodu albo ciągłe monitorowanie elektroniczne.

Wybór sposobu monitorowania zależy między innymi od przebiegu ciąży i porodu oraz obecności czynników ryzyka.

Jak wygląda zapis KTG?

Klasyczny zapis KTG przedstawia przebieg monitorowanych parametrów w czasie.

Personel analizujący zapis bierze pod uwagę kilka cech, a nie pojedynczą wartość.

W ocenie zapisu mogą być uwzględniane między innymi:

• podstawowa częstość czynności serca płodu,
• zmienność czynności serca,
• przyspieszenia czynności serca, czyli akceleracje,
• zwolnienia czynności serca, czyli deceleracje,
• czynność skurczowa macicy,
• zmiany poszczególnych parametrów w czasie.

Co oznacza tętno dziecka na KTG?

Jednym z najbardziej widocznych parametrów jest częstość czynności serca płodu.

W aktualnych wytycznych dotyczących monitorowania śródporodowego jako typowy zakres stabilnej wartości podstawowej często podaje się około 110–160 uderzeń na minutę, ale sama liczba nie wystarcza do interpretacji zapisu.

Znaczenie mają również wiek ciążowy, zmienność rytmu, obecność przyspieszeń lub zwolnień, skurcze, wcześniejsze zapisy oraz stan matki i płodu.

Dlatego odczyt widoczny na ekranie aparatu KTG nie powinien być samodzielnie interpretowany przez pacjentkę na podstawie pojedynczej wartości.

Co to są akceleracje na KTG?

Akceleracje oznaczają przejściowe przyspieszenia czynności serca płodu względem wartości podstawowej.

Ich znaczenie zależy od całego zapisu i sytuacji klinicznej. Nie należy analizować ich w oderwaniu od pozostałych elementów KTG.

Co to są deceleracje na KTG?

Deceleracje są przejściowymi spadkami częstości czynności serca płodu.

Podczas interpretacji znaczenie mogą mieć między innymi ich kształt, czas trwania, powtarzalność oraz związek ze skurczami.

Samo stwierdzenie obecności deceleracji nie wystarcza więc do wyciągnięcia wniosku o stanie płodu.

Co oznacza zmienność w zapisie KTG?

Czynność serca płodu nie przebiega jako idealnie prosta linia. Naturalne krótkotrwałe zmiany częstości są określane jako zmienność.

Ocena zmienności stanowi jeden z elementów interpretacji zapisu KTG. Podobnie jak pozostałe parametry musi być jednak rozpatrywana w odniesieniu do całego zapisu i sytuacji klinicznej.

Co pokazuje TOCO na KTG?

Oznaczenie TOCO odnosi się do rejestracji aktywności skurczowej macicy za pomocą zewnętrznego czujnika.

Na podstawie przebiegu zapisu można obserwować między innymi występowanie i częstotliwość skurczów.

Warto jednak pamiętać, że zewnętrzny czujnik TOCO nie jest prostym „miernikiem siły porodu”. Na jakość i wygląd sygnału mogą wpływać między innymi ułożenie czujnika oraz warunki pomiaru.

Czy KTG boli?

Standardowe zewnętrzne badanie KTG jest nieinwazyjne. Czujniki umieszczane są na powierzchni brzucha i mocowane pasami.

Pacjentka może odczuwać ucisk związany z mocowaniem czujników lub dyskomfort wynikający z dłuższego pozostawania w określonej pozycji, ale sam zewnętrzny pomiar nie wymaga wkłuwania elektrod ani pobierania krwi.

Czy przed KTG trzeba się przygotować?

Zwykle badanie KTG nie wymaga skomplikowanego przygotowania. Szczegółowe zalecenia mogą jednak zależeć od miejsca i powodu wykonania badania.

Najlepiej stosować się do instrukcji otrzymanych od położnej lub lekarza i nie próbować samodzielnie wpływać na wynik badania.

Czy KTG jest tym samym co USG?

Nie. Są to różne metody badania.

KTG służy przede wszystkim do monitorowania czynności serca płodu oraz aktywności skurczowej macicy w czasie.

USG wykorzystuje ultradźwięki do obrazowania struktur anatomicznych i może służyć między innymi do oceny budowy, położenia i rozwoju płodu.

Badania te mogą dostarczać różnych, uzupełniających się informacji, ale jedno nie jest prostym zamiennikiem drugiego.

KTG a Doppler – jaka jest różnica?

Ręczny detektor tętna płodu pozwala personelowi posłuchać i ocenić czynność serca płodu w określonym momencie.

Kardiotokograf umożliwia natomiast rejestrację zmian w czasie i zestawienie czynności serca płodu z aktywnością skurczową macicy.

To właśnie ciągłość zapisu jest jedną z najważniejszych różnic pomiędzy krótkim odsłuchem a badaniem KTG.

Czy prawidłowe KTG oznacza, że wszystko jest w porządku?

KTG jest jednym z elementów oceny, a nie samodzielnym badaniem dającym pełną odpowiedź na każde pytanie dotyczące stanu płodu.

Aktualne wytyczne dotyczące interpretacji monitorowania płodu podkreślają konieczność uwzględniania całego obrazu klinicznego. Ocenia się nie tylko zapis, ale również przebieg ciąży lub porodu, czynniki ryzyka, stan matki i płodu oraz inne dostępne informacje.

Dlatego wynik KTG powinien być interpretowany przez wykwalifikowany personel medyczny.

KTG komputerowe – czym różni się od standardowej oceny?

W niektórych systemach stosuje się komputerową analizę KTG. Oprogramowanie analizuje określone cechy zapisu według zdefiniowanych algorytmów i może wspierać personel w ocenie monitorowania.

Jednym ze znanych rozwiązań stosowanych w monitorowaniu przedporodowym jest analiza oparta na kryteriach Dawes-Redman.

Nie oznacza to jednak, że komputer „stawia diagnozę” zamiast lekarza czy położnej. Automatyczna analiza jest narzędziem wspomagającym, a ostateczna ocena powinna uwzględniać sytuację kliniczną.

Co ważne, algorytmy przeznaczone do komputerowej analizy przedporodowej nie powinny być automatycznie utożsamiane ze sposobem oceny KTG podczas porodu.

Jaki aparat wykonuje badanie KTG?

Badanie wykonywane jest za pomocą kardiotokografu. W zależności od modelu urządzenia mogą różnić się między innymi:

• liczba monitorowanych płodów,
• sposób prezentacji zapisu,
• wielkość ekranu,
• sposób drukowania wyników,
• możliwość zapisu danych,
• komunikacja z systemami informatycznymi,
• dostępność dodatkowych funkcji i analizy komputerowej,
• możliwości pracy sieciowej.

Placówki poszukujące urządzenia do wykonywania takich badań mogą zobaczyć kategorię aparaty KTG – kardiotokografy.

Aparat KTG do gabinetu – na co zwrócić uwagę?

Przy wyborze kardiotokografu dla placówki warto patrzeć szerzej niż tylko na cenę urządzenia.

Znaczenie mogą mieć między innymi:

• profil pacjentek obsługiwanych przez placówkę,
• liczba wykonywanych badań,
• potrzeba monitorowania ciąży pojedynczej lub mnogiej,
• czytelność ekranu i zapisu,
• ergonomia obsługi,
• sposób archiwizacji badań,
• integracja z infrastrukturą placówki,
• dostępność materiałów eksploatacyjnych,
• serwis oraz wsparcie techniczne.

W szpitalu wykonującym dużą liczbę badań inne znaczenie mogą mieć funkcje sieciowe i archiwizacja, natomiast w mniejszym gabinecie istotniejsza może być prostota obsługi oraz kompaktowa konstrukcja aparatu.

KTG ciąży bliźniaczej

Monitorowanie ciąży mnogiej wymaga urządzenia i konfiguracji umożliwiającej rozróżnienie czynności serca poszczególnych płodów.

Nie każdy aparat KTG ma identyczne możliwości, dlatego przy zakupie sprzętu do placówki prowadzącej ciąże mnogie należy sprawdzić specyfikację konkretnego modelu.

Najczęstsze pytania o KTG – FAQ

Co to jest KTG?

KTG, czyli kardiotokografia, jest metodą monitorowania czynności serca płodu oraz aktywności skurczowej macicy.

Co pokazuje badanie KTG?

Badanie pokazuje przebieg czynności serca płodu oraz aktywności skurczowej macicy w czasie. Interpretacja uwzględnia kilka cech zapisu oraz sytuację kliniczną.

Ile trwa badanie KTG?

Czas zależy od wskazania i sytuacji. Monitorowanie przedporodowe często trwa kilkadziesiąt minut, natomiast podczas porodu może być prowadzone znacznie dłużej.

Czy KTG jest bolesne?

Standardowe zewnętrzne KTG jest badaniem nieinwazyjnym. Czujniki są mocowane na brzuchu za pomocą pasów.

Od którego tygodnia ciąży wykonuje się KTG?

Nie ma jednej odpowiedzi właściwej dla każdej ciąży. Moment wykonania badania zależy od wskazania, etapu ciąży oraz sytuacji klinicznej. Decyzję podejmuje personel prowadzący ciążę.

Czy KTG pokazuje skurcze?

Tak. Jeden z kanałów zapisu służy do monitorowania aktywności skurczowej macicy. W zewnętrznym KTG odpowiada za to czujnik TOCO.

Czy na KTG można zobaczyć ruchy dziecka?

Niektóre systemy umożliwiają zaznaczanie ruchów płodu, jednak podstawowymi elementami klasycznego zapisu są czynność serca płodu oraz aktywność skurczowa macicy.

Co oznacza TOCO na KTG?

TOCO odnosi się do monitorowania aktywności skurczowej macicy za pomocą zewnętrznego czujnika.

Czy KTG i USG to to samo?

Nie. KTG monitoruje przede wszystkim czynność serca płodu i aktywność skurczową macicy w czasie, natomiast USG służy do obrazowania za pomocą ultradźwięków.

Kto interpretuje wynik KTG?

Zapis powinien być oceniany przez odpowiednio wykwalifikowany personel medyczny w odniesieniu do całej sytuacji klinicznej.

Jak nazywa się urządzenie do KTG?

Urządzenie nazywane jest kardiotokografem lub aparatem KTG. Dostępne urządzenia dla placówek można znaleźć w kategorii aparaty KTG.

Co warto zapamiętać?

• KTG to skrót od kardiotokografii.
• Badanie rejestruje czynność serca płodu oraz aktywność skurczową macicy.
• Zewnętrzne KTG najczęściej wykorzystuje dwa czujniki umieszczone na brzuchu.
• Czas badania zależy od wskazania i sytuacji klinicznej.
• W interpretacji bierze się pod uwagę m.in. wartość podstawową czynności serca, zmienność, akceleracje, deceleracje oraz skurcze.
• Nie powinno się interpretować pojedynczego parametru bez uwzględnienia całego zapisu.
• KTG nie jest tym samym co USG ani krótkie osłuchiwanie czynności serca płodu.
• Interpretacja zapisu należy do wykwalifikowanego personelu i powinna uwzględniać pełny obraz kliniczny.

Aparaty KTG dla placówek medycznych

Jeżeli szukasz kardiotokografu do gabinetu, poradni lub szpitala, możesz porównać dostępne aparaty KTG i kardiotokografy. Przy wyborze warto zwrócić uwagę nie tylko na parametry techniczne urządzenia, ale również na sposób archiwizacji badań, ergonomię pracy, dostępność materiałów eksploatacyjnych oraz wymagania konkretnej placówki.